Baterie słoneczne
Baterie słoneczne (moduły fotowoltaiczne) to panele, które zamieniają energię światła słonecznego na prąd elektryczny.
Baterie do zastosowań stacjonarnych charakteryzują się tym, że górna powierzchnia pokryta jest specjalnym, hartowanym szkłem. Szkło to ma zbliżone właściwości do szyby samochodowej. Są one obudowane profilowaną ramą ułatwiającą montaż do stelaża. Przeważnie typ ten jest montowany na dachu domu, którego spadzisty dach jest skierowany na południe lub na specjalnym wsporniku. W polskich warunkach optymalny kąt pochylenia baterii dla całorocznej instalacji wynosi ok. 650 do horyzontu, a przy eksploatacji letniej 45-350. Nie zaleca się montowania baterii poziomo, gdyż nie wykorzystuje się efektu myjącego deszczu.
Do zastosowania na jachcie lub pojeździe campingowym zaleca się baterie pokryte laminatem. Przeważnie ten typ umożliwia lekkie ich wyginanie w celu dopasowania do kształtu podłoża, jak też dopuszcza się wchodzenie na nie, pod warunkiem, że podłoże do którego są mocowane jest w stanie przenieść takie obciążenie. Ich montaż polega na przykręceniu lub przyklejeniu do podłoża. Baterie tego typu przeważnie są odporne na wodę morską. Niektóre firmy oferują możliwość wykonania ich "na wymiar " lub w specjalnym wykonaniu, jednak trzeba powiedzieć, że jest to znacznie droższe.
Typowa instalacja, w której
stosuje się baterie słoneczne, składa się z:
- baterii słonecznej lub
zestawu baterii - celem zwiększenia mocy można baterie łączyć
szeregowo i/lub równolegle,
- akumulatora lub zestawu
akumulatorów - magazynują one energię elektryczną dostarczaną
przez baterie,
- osprzętu i odbiorników
energii elektrycznej.
Ilość
energii elektrycznej (W), którą można otrzymać z baterii
słonecznej, zależy bezpośrednio od ilości energii dostarczonej jej
przez słońce (W/m2). Zależy to od szerokości
geograficznej, pory roku i ustawienia baterii w stosunku do słońca,
no i oczywiście od pogody. Moc podawana przez producenta dotyczy
sytuacji, gdy bateria jest oświetlona przez słońce energią 1000 W/m2
przy temperaturze 250 C. Praktycznie, bardziej
interesująca jest ilość energii, którą można otrzymać z
baterii w ciągu dnia, kilku dni, tygodnia itd. Obok na diagramie
pokazano ilość energii otrzymywaną w ciągu dnia z modułu 50W/12V w
przekroju rocznym. Są to wartości orientacyjne. W tabeli 1 podano
przybliżoną ilość energii w Ah (12V) otrzymywaną w ciągu przeciętnego
dnia w naszej strefie klimatycznej w zależności od kąta ich
nachylenia w stosunku do horyzontu.
Tabela 1
|
Moc max.
|
120 W
|
50 W
|
30 W
|
20 W
|
10 W
|
5 W
|
|
Napięcie
mocy max.- wartość typowa
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1 V
|
17.1
V
|
|
Prąd mocy
max.- wartość typowa
|
7 A
|
2.92 A
|
1.75 A
|
1.16 A
|
0.58 A
|
0.29 A
|
|
Okres
|
Kąt
pochylenia
|
Przybliżona
ilość energii dostarczanej w ciągu przeciętnego dnia [Ah]
|
|
od marca do października
|
450
|
29.8
|
12.41
|
7.45
|
4.47
|
2.48
|
1.24
|
|
cały rok
|
650
|
21.88
|
9.12
|
5.47
|
3.28
|
1.82
|
0.91
|
|
od
marca do października
|
00
(poziomo)
|
27.42
|
11.43
|
6.86
|
4.13
|
2.30
|
1.14
|
Należy jednak pamiętać, że w okresie
utrzymywania się bardzo słonecznej pogody wartości te mogą być
większe nawet o 100%. Również należy zaznaczyć, że wszystkie
oferowane przez naszą firmę baterie, niezależnie od producenta,
wytwarzają energię elektryczną również w dni pochmurne,
jednakże wówczas ilość produkowanej energii elektrycznej jest
kilkukrotnie mniejsza, niż w warunkach określonych jako 1000 W/m2.
Do zastosowania nadają się
praktycznie wszystkie typy akumulatorów, chociaż są też
produkowane specjalne akumulatory przeznaczone do pracy z bateriami
słonecznymi. Ich główną zaletą jest długa żywotność i
bezobsługowość. Rola baterii słonecznej sprowadza się do uzupełniania
pobranej z akumulatora przez odbiorniki energii (Ah). Cykl
uzupełniania pojemności może być kilkugodzinny, dzienny ale i np.
tygodniowy. Należy tu zwrócić uwagę, że napięcie mocy
maksymalnej dla większości baterii słonecznych wynosi ok. 17V
(powyższa tabela), a końcowe napięcie ładowania kwasowych
akumulatorów ołowiowych (np. samochodowych) wynosi ok. 14.5V.
Oznacza to z jednej strony, że baterie słoneczne mają "zapas",
ale z drugiej strony, że po osiągnięciu przez akumulator końcowego
napięcia ładowania, bateria będzie nadal ładować akumulator powodując
jego przeładowanie. Również należy pamiętać o odłączeniu
odbiorników od akumulatora, gdy ten wykazuje stan
rozładowania. Należy też zabezpieczyć akumulator diodą prostowniczą
przed rozładowaniem w wyniku przepływu prądu z akumulatora do
fotomodułu np. w nocy. Można te operacje zautomatyzować stosując
regulatory ładowania. "Samochodowe" regulatory
napięcia nie mają tu zastosowania.
Budując, projektując elektrownię
wykorzystującą fotomoduły, należy pamiętać, że są to urządzenia
bardzo trwałe (10-20 letnia gwarancja na moc) oraz praktycznie
nie wymagające obsługi. Ponadto zawsze gdy okaże się to konieczne, po
zmontowaniu zestawu możliwe jest powiększenie sumarycznej mocy.
Należy jednak pamiętać, że przy łączeniu szeregowym, celem
zwiększenia napięcia, należy łączyć tylko moduły o tej samej mocy.
Wiele urządzeń elektrycznych, które
trzeba użyć w warunkach terenowych, pracuje przy napięciu zmiennym
220V. W celu zamiany prądu stałego o napięciu 12V lub 24V na zmienny
220V stosuje się przetwornice napięcia.. Tańsze przetwornice
wytwarzają na wyjściu napięcie zmienne "quasi sinusoidalne"
(trapezowe) o częstotliwości ok. 50 Hz, lepsze pełną sinusoidę.
Należy tu zwrócić uwagę, że np. przetwornica o mocy 700 W,
pracująca z pełną mocą, będzie pobierać z akumulatora prąd rzędu 70A.
Oznacza to, że w ciągu 1 godziny pobierze 70Ah. Należy to uwzględnić
przy doborze akumulatora. W tym przypadku należałoby zastosować
dobrej jakości akumulator o pojemności około 200Ah. Podczas pracy z
przetwornicą należy sprawdzać napięcie na akumulatorze, gdyż
rozładowanie akumulatora może uniemożliwić uruchomienie silnika
samochodu! Są też dostępne przetwornice w wersji odwracalnej, to
znaczy że mogą pracować jako przetwornice 12/220, gdy brak napięcia w
sieci 220V i jako prostownik do ładowania akumulatora w czasie gdy
jest napięcie w sieci. |